• Helen Passchier van Bureau VBZ is projectleider van Zero Suïcide.

    Raymond Borghardt

Kennemerland proeftuin voor Zero Suïcide

REGIO De regio Kennmerland is aangewezen als een van de zes proeftuinen in Nederland voor de zogenaamde Supranet Community aanpak. Supranet staat voor Suïcidepreventie ActieNetwerk. In Kennemerland wordt het project ‘Zero Suïcide’ genoemd. Het is een samenwerkingsverband tussen GGD Kennemerland, Bureau VBZ, GGZ inGeest en de huisartsencoöperatie Zuid Kennemerland (HCZK) en 113 Zelfmoordpreventie. Recente cijfers laten zien dat het aantal suïcides, vooral onder jongeren, sterk toeneemt. Een zorgelijke ontwikkeling. Dat Kennemerland is uitgekozen, heeft onder andere te maken met de geografische ligging en de aanwezige infrastructuur vertelt projectleider Helen Passchier van Bureau VBZ (samen Voor Beter Zorg).

,,In Nederland is er een toename van het aantal (geslaagde) suïcide pogingen. Bij twee groepen is er een verhoogd risico. Mannen van middelbare leeftijd, 40 tot 65 jaar, met een uitkering en jongeren. In de provincies Zeeland en Groningen komen relatief meer zelfdodingen voor. Een specifieke oorzaak is er niet aan te wijzen. Regelmatig wordt er gezegd dat social media een rol speelt. Dit kan een stukje van de puzzel zijn, maar het is niet het enige. Vaak is het een combinatie van factoren. Daarom is er in deze aanpak voor gekozen om langs verschillende lijnen acties in te zetten, zodat de kans dat je op een van die factoren resultaten boekt, groter is".

De aanpak is gericht op het inzetten van acties in een community. Het tijdig signaleren van iemand met suïcide gedachte of gedragingen is essentieel. Passchier: ,,Het project is gericht op de volgende vier pijlers cq doelgroepen: huisartsen, gatekeepers, hoog risicogroepen/ervaringsdeskundigen en het grote publiek. Uit onderzoek is gebleken dat ongeveer de helft van de mensen met suïcidale gedachten een maand voor hun poging bij de huisarts zijn geweest. Misschien voor hele andere klachten. Huisartsen worden nu getraind om alert te zijn bij bepaalde signalen of situaties zoals bij scheiding, relatieproblemen, verlies, etc. Het is belangrijk dat iemand dan adequaat wordt opgevangen of doorverwezen. De gatekeeperstrainingen zijn gericht op beroepsgroepen die met de risicogroepen in aanraking kunnen komen. Bijvoorbeeld jongerenwerkers, leerplichtambtenaren, medewerkers van het UWV. De ervaringsdeskundigen zijn ook een belangrijke schakel. Dit zijn personen die weten hoe zwaar het is wanneer je met dit soort gedachten rondloopt. Ze hebben het immers zelf meegemaakt. Tot slot wordt er een mediacampagne ingezet om het grote publiek te bereiken.

Suïcide blijft voor veel mensen iets moeilijks, Hoe ga je hiermee om. Hoe herken je het Hoe ga je om wanneer iemand dergelijke signalen geeft. ,,Wanneer je merkt dat iemand zich terugtrekt, weinig gaat praten, geen zin meer heeft in dingen of lang in bed blijft liggen, kunnen dit signalen zijn. Vraag hoe het echt met iemand gaat, loop er vooral niet voor weg. Durf het ook te benoemen. Vraag desnoods aan iemand of hij of zei weleens aan de dood denkt. Het gebeurt nog regelmatig dat familie of vrienden juist het contact verbreken. Het is onbekend en soms vindt men een psychische aandoening eng. Mensen raken hierdoor in een nog dieper isolement. Eigenlijk een dubbel isolement".

Maatschappelijk gezien moet er ook nog veel gebeuren voordat er een echte acceptatie komt van psychische problematiek. Incidenten met verwarde personen of een persoon met een psychiatrisch verleden die een geweldsdelict begaat krijgen veel media aandacht. Dit is echt vreselijk maar zijn uitzonderingen. De mensen die er weer bovenop komen zijn waarschijnlijk minder interessant. In Nederland kampt een op de vijf personen met een psychische aandoening. Over de oorzaken zijn de professionals nog niet uit. Tegenwoordig wordt er veel van de mensen gevraagd. De prestatiedruk is toegenomen evenals dat je altijd maar succesvol moet zijn en er goed moet uitzien.

Wanneer je fysiek ziek bent geweest krijgen je na herstel weer een kans. Bij psychische aandoeningen is dit veelal niet het geval. Je hebt een stempel. Het is belangrijk dat hierin een verandering komt. Kijk meer naar wat iemand wel kan. Mensen met een bepaald verleden kunnen een enorme positieve bijdrage leveren. Veelal gaat het ook om empatische mensen.